Było około godziny 3:55 w środę 16 września, gdy Jiaju Zhao przekroczył linię mety w Courmayeur. Wystartował w niedzielę o 10:00 i właśnie pokonał 330 km i 24 000 m przewyższenia Tor des Géants w czasie 65 godz. 55 min 22 s. Trzynaście minut lepiej niż rekord Victora Richarda z zeszłego roku — i precedens: nigdy wcześniej zawodnik spoza Europy nie wygrał najdłuższego biegu w alpejskim kalendarzu.
Trzy godziny i kwadrans później padła kolejna historyczna bariera. Katharina Hartmuth ukończyła bieg w 67 godz. 10 min 09 s — na trzecim miejscu w klasyfikacji generalnej, razem z mężczyznami. Żadna kobieta nigdy nie stanęła na podium open Tor. A własny rekord kobiet z 2024 roku poprawiła o dwanaście godzin. Dokładnie.
Bieg w liczbach
| Start | Niedziela 13 września, 10:00, Courmayeur (Dolina Aosty) |
| Dystans oficjalny | 330 km (336,1 km pomierzonych), około 24 000 m przewyższenia |
| Formuła | Bieg ciągły, bez etapów — każdy zawodnik sam zarządza snem |
| Bazy życia | Valgrisenche, Cogne, Donnas, Gressoney, Valtournenche, Ollomont |
| Najwyższy punkt | Przełęcz Loson, 3 299 m |
| Limit czasu | 150 godzin |
| Startujący / na mecie | 1 117 / 690 (427 rezygnacji) |
| Warunki | Niemal nieprzerwanie piękna pogoda, upalne dni |
Tor nie jest ultramaratonem jak inne. Trzy razy dystans UTMB, brak etapów, brak obowiązkowej nocy: strategia snu jest częścią rywalizacji w takim samym stopniu jak rozkładanie sił. Najlepsi śpią kilkadziesiąt minut w ciągu trzech dni. Niektórzy nie śpią w ogóle pierwszej nocy — a czasem i drugiej.
Mężczyźni: Zhao prowadzi od La Thuile do Courmayeur
Jiaju Zhao objął prowadzenie już w La Thuile, za pierwszą przełęczą. Sześć minut przewagi na 50. kilometrze, jedenaście w Valgrisenche, pierwszej bazie życia. Od tego momentu właściwie nie wypuścił już biegu z rąk, z jednym wyjątkiem.
Pierwsze 150 kilometrów przebiegł w około 24 godziny, nie śpiąc pierwszej nocy. Pierwszy prawdziwy postój zrobił w Gressoney (203 km), po 35 godz. 42 min biegu: około pięćdziesięciu minut z masażem. Szwajcar Jonathan Schindler wykorzystał to, by wyjść na prowadzenie. Przewaga nie utrzymała się długo: między Champoluc a Valtournenche (236 km) Zhao wrócił na czoło i zaczął odjeżdżać — 18 minut na przełęczy Brison (280 km), 22 w Oyace. Schindler dotarł na metę godzinę później, w 66 godz. 55 min, również poniżej dawnego rekordu.
Za nimi Chińczyk Wei-Qiang Zhang dopełnił niespodziewanego narodowego dubletu. Trzech Francuzów w pierwszej dziesiątce: Jérémy Goguet (5.), Aurélien Jacoutot (7.) i Martin Perrier (9.).
| Miejsce | Zawodnik | Czas |
|---|---|---|
| 1 | Jiaju Zhao 🇨🇳 | 65 godz. 55 min 22 s — rekord |
| 2 | Jonathan Schindler 🇨🇭 | 66 godz. 55 min 06 s |
| 3 | Wei-Qiang Zhang 🇨🇳 | 71 godz. 53 min 56 s |
| 4 | Galen Reynolds 🇨🇦 | 72 godz. 53 min 23 s |
| 5 | Jérémy Goguet 🇫🇷 | 74 godz. 10 min 55 s |
| 6 | Corneliu Buliga 🇷🇴 | 76 godz. 50 min 46 s |
| 7 | Aurélien Jacoutot 🇫🇷 | 77 godz. 07 min 42 s |
| 8 | Ismael Röthlisberger 🇨🇭 | 77 godz. 20 min 06 s |
| 9 | Martin Perrier 🇫🇷 | 77 godz. 51 min 23 s |
| 10 | Gianluca Galeati 🇮🇹 | 78 godz. 05 min 24 s |
Włoch Simone Corsini, jeden z lokalnych faworytów, wycofał się w Pontboset (139 km) z kolanem i mięśniem czworogłowym w rozsypce.
Kim jest Jiaju Zhao?
Urodzony w lutym 1995 roku w Guizhou, wiejskiej prowincji na południowym zachodzie Chin, Zhao był ochroniarzem, w 2016 roku dostawcą jedzenia w Wuhanie, kwiaciarzem. Maratony biega od 2014 roku, a z biegania żyje od 2017. W Chinach znany jest z czterech zwycięstw w Chongli 168, najważniejszym ultramaratonie w kraju.
Tor odkrył w 2025 roku — i zrezygnował około 200. kilometra, zaledwie dwa tygodnie po przebiegnięciu UTMB. Na 2026 rok zmienił metodę: trzy biegi na 168 km wiosną, a potem dwa miesiące treningu w Alpach przed startem.
Opisuje „poszarpany” sen, chwilami zamazany obraz, policzki, które sam sobie wymierzał, i język, który przygryzł, by nie zasnąć na zbiegach trzeciej nocy. I jednoznaczny wniosek: w najbliższych latach nie pobiegnie już dalej niż 168 km. Tor wygrał, Tor mu wystarczył.
Kobiety: Hartmuth, dwanaście godzin lepiej
Rekord kobiet na Tor należał już do Kathariny Hartmuth: 79 godz. 10 min 40 s w 2024 roku, pierwsza kobieta poniżej 80 godzin, 7. miejsce w generalce. Dwa lata później ukończyła bieg w 67 godz. 10 min 09 s. Dwanaście godzin mniej. Snu: piętnaście minut łącznie.
Amerykanka Mika Thewes, typowana na jej rywalkę, wycofała się w Champorcher (131 km). Od tej chwili Hartmuth biegła sama przeciw mężczyznom. W Gressoney meldowała się po 37 godz. 02 min, zaledwie 1 godz. 20 min za Zhao, mając już dziesięć godzin przewagi nad drugą kobietą, Chinką Hui-Ping Zhang (47 godz. 09 min). Claire Bannwarth, która na tym etapie traciła do niej czternaście minut, spadła później na piąte miejsce.
Opowiadała o poniedziałkowym upale i bólu stóp, a potem o dezorientacji w schronisku Frassati ostatniej nocy. I o zdaniu, które sobie powtarzała: „Ok, zobaczmy, co się stanie, jeśli będziesz tak cisnąć każdego dnia.”
| Miejsce | Zawodniczka | Czas |
|---|---|---|
| 1 | Katharina Hartmuth 🇩🇪 | 67 godz. 10 min 09 s — rekord, 3. miejsce open |
| 2 | Hui-Ping Zhang 🇨🇳 | 80 godz. 35 min 31 s |
| 3 | Manuela Vilaseca 🇧🇷 | 82 godz. 31 min 56 s |
| 4 | Melissa Paganelli 🇮🇹 | 82 godz. 55 min 29 s |
| 5 | Claire Bannwarth 🇫🇷 | 88 godz. 37 min 07 s |
| 6 | Wen-Fei Xie 🇨🇳 | 95 godz. 38 min 38 s |
| 7 | Chiara Innocenti 🇮🇹 | 96 godz. 11 min 14 s |
| 8 | Gladys Jaussaud 🇫🇷 | 98 godz. 55 min 24 s |
| 9 | Anna Troup 🇬🇧 | 100 godz. 27 min 35 s |
| 10 | Raffaella Canino 🇮🇹 | 104 godz. 15 min 57 s |
Hartmuth ma 31 lat, mieszka w Zurychu i obroniła na ETH doktorat z nauk o klimacie poświęcony Arktyce. W trailu biega od 2016 roku. Jej ostatnie wyniki pokazują, jak regularna jest na bardzo długich dystansach: 2. miejsce na UTMB 2023 za Courtney Dauwalter, 3. miejsce na Hardrock 100 w 2024 i 2025, 3. miejsce na UTMB 2025, zwycięstwo w MIUT w 2026. Ale Tor to jej bieg: tu jest jedyną osobą na świecie, która robi to, co robi.
Dwa tygodnie po 24 000 m przewyższenia na Tor Claire Bannwarth stanie na starcie Diagonale des Fous, 15 października.
Franco Collé, 450 km i Lodowce
Podczas gdy rozstrzygał się Tor330, TOR450 Tor des Glaciers toczył się własnym rytmem na wysokich ścieżkach doliny: 450 km, 32 000 m przewyższenia, dwa razy więcej czasu. Franco Collé, czterokrotny zwycięzca Tor330 i postać symboliczna Doliny Aosty, wygrał w 122 godz. 01 min 57 s. Rekord trasy pozostaje w rękach Francuza Sébastiena Raichona: 114 godz. 29 min 01 s w 2023 roku.
Co warto zapamiętać
Edycja 2026 zachwiała dwoma pewnikami. Pierwszym — że Tor to sprawa Europejczyków zaprawionych w Alpach: Zhao i Zhang wynoszą na pierwszy plan Chiny, których ultramaratony na 168 km uformowały całe pokolenie biegaczy. Drugim — że różnica między mężczyznami a kobietami utrzymuje się nawet na bardzo długich dystansach: Hartmuth ukończyła bieg przed 1 114 mężczyznami. Im dłuższy bieg, tym mniejsza ta różnica — a Tor stał się jej najbardziej spektakularnym dowodem.
Kolejne wielkie spotkanie świata ultra odbędzie się na Reunionie 15 października, na nowej trasie Diagonale des Fous.
Czytaj dalej: Diagonale des Fous 2026 — nowa trasa i faworyci, Hardrock 100, UTMB, światowy szczyt biegów trailowych oraz zwycięstwo Baptiste'a Chassagne'a na UTMB 2026.
Główne źródła: iRunFar – wyniki · Référence Trail · Aostasera – klasyfikacje · Aostasera – portret Kathariny Hartmuth · Global Times – portret Jiaju Zhao · South China Morning Post · Canadian Running – Katharina Hartmuth